Czy suplementy aloesowe uczulają? Warto je stosować?

W dobie rosnącego zainteresowania naturalnymi metodami wspomagającymi zdrowie organizmu, popularność rośliny z gatunku Aloe również wzrasta. Związane jest to przede wszystkim z jej szerokim wachlarzem zastosowań zdrowotnych oraz z licznymi badaniami naukowymi potwierdzającymi te właściwości. Aloes mimo, że jest znany od czasów starożytnych, można określić mianem rośliny XXI wieku, ze względu na coraz to szerszy asortyment produktów kosmetycznych oraz dietetycznych z jej udziałem.

Aloes do picia jako skuteczny suplement diety polecany przez Poradnię Dietetyczną Joanna
Jednym z rodzajów suplementów aloesu jest miąższ do picia poprawiający stan jelit.

Pochodzenie i charakterystyka aloesu

Aloes jest rośliną należącą do rodziny liliowatych Liliaceae. W medycynie najbardziej cenionymi gatunkami są Aloes drzewiasty (Aloe arboresces) oraz Aloes prawdziwy (Aloe Vera), zwany inaczej Aloe barbadensis Miller. Roślina ta występuje naturalnie na suchych terenach sawannowych w Afryce. Obecnie uprawia się ją w Stanach Zjednoczonych, Ameryce Środkowej i Południowej, Chinach, Karaibach, Australii i Azji. Uwielbia słońce, ciepło i nie znosi niskich temperatur. Należy do sukulentów – roślin gromadzących wodę w mięsistych zielonych liściach. W Polsce hodowla aloesu odbywa się w warunkach szklarniowych i jest to głównie Aloes drzewiasty. Lecznicze właściwości Aloe Vera znano i wykorzystywano już od czasów starożytnych: Grecy stosowali go do leczenia ubytków włosów, Egipcjanie balsamowali nim ciała, a Kleopatra wykorzystywała go do pielęgnacji skóry. Nawet Krzysztof Kolumb zabierał ze sobą doniczki z aloesem podczas swoich podróży.

Skład mleczka i miąższu aloesowego

Z liścia aloesu można otrzymać dwa różne produkty: mleczko aloesowe (po wysuszeniu zwane aloną) oraz miąższ aloesowy – zawarty w środkowej części liścia. Aby otrzymać czysty miąższ aloesowy filetuje się liście aloesu. Proces polega na odcięciu zewnętrznej skóry zawierającej antrachinony – związki działające przeczyszczająco. Wykazują one również właściwości przeciwzapalne, przeciwutleniające, przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze. Mleczko aloesowe posiada żółty kolor i może wywoływać reakcje alergiczne. Mieląc cały liść otrzymuje się tzw. pulpę aloesową, która jest mieszanką mleczka i miąższu aloesowego.

Miąższ jest bogaty w ponad 200 aktywnych substancji, które stanowią 2 % jego masy, natomiast 98 % stanowi woda. Do bioaktywnych składników należą: polisacharydy, glikoproteiny, aminokwasy, enzymy, witaminy, składniki mineralne, saponiny, substancje tłuszczowe oraz przeciwzapalne np. kwas salicylowy. W tabeli nr. 1 zostały przedstawione poszczególne związki reprezentujące konkretną grupę. Skład dotyczy pulpy otrzymanej z całego liścia aloesu. Pierwszą grupę stanowią antrachinony i antrony główni przedstawiciele mleczka aloesowego. Pozostałe składniki zawiera miąższ aloesu.

Tabela 1. Zestawienie składu chemicznego pulpy z liści Aloe Vera. Źródło: Josias H. Hamman, Composition and Applications of Aloe vera Leaf Gel, Molecules, 2008, 13, 1599-1616.

Grupa związków Przedstawiciele
Antrachinony i antrony Kwas aloesowy, emodyna, aloina A i B, ester kwasu cynamonowego
Aminokwasy egzo i endogenne Alanina, arginina, kwas asparaginowy, kwas glutaminowy, glicyna, histydyna, hydroksyprolina, izoleucyna, leucyna, lizyna, metionina, fenyloalanina, prolina, treonina, tyrozyna, walina
Białka Lektyny, lektyno-podobne związki
Cukry proste Mannoza, glukoza, ramnoza,
Enzymy Fosfataza alkaliczna, amylaza, karboksypeptydaza, katalaza, cykloksydaza, cyklooksygenaza, lipaza, oksydaza, dysmutaza ponadtlenkowa, karboksylaza fosfoenolopirogronianowa, peroksydaza glutationu
Składniki mineralne Wapń, chlor, chrom, miedź, żelazo, magnez, mangan, potas, fosfor, sód, cynk
Węglowodany złożone Mannan, acemannan, glukomannan, acylomannan, acyloglukomannan, glukogalactomannan, celuloza, pektyny, ksylan
Witaminy B1, B2, B6, C, beta-karoten, kwas foliowy, alfa-tokoferol
Związki lipidowe i inne Kwas arachidonowy, kwas γ-linolenowy, steroidy (kampesterol, cholesterol, β-sitosterol), triglicerydy, gibereliny, ligniny, sorbinian potasu, kwas salicylowy, kwas moczowy

JAKI ALOES WYBRAĆ? MY POLECAMY: 

 

Asortyment i jakość produktów aloesowych

Asortyment produktów aloesowych jest obecnie bardzo szeroki. Na rynku występują kosmetyki (kremy, balsamy), produkty do codziennej pielęgnacji skóry (np. dezodoranty, mydła, szampony, pasty do zębów), preparaty dermatologiczne oraz suplementy diety w postaci napojów i koncentratów miąższu aloesu. Jako surowiec do produkcji tych wyrobów stosuje się wystabilizowany miąższ w postaci płynnej lub w proszku. Ważna jest odpowiednia i szybka stabilizacja miąższu po zbiorach ze względu na nietrwałość jego składników aktywnych. Niektórzy producenci stosują proces pasteryzacji, inni dodatek śladowych ilości substancji konserwujących (sorbinian potasu czy benzoesan sodu). Jeśli surowiec ma mieć postać proszku, to proces suszenia równocześnie go stabilizuje. Niestety w wielu badaniach wykazano, że temperatura suszenia wynosząca 80 stopni Celsjusza w sposób znaczący obniża ilość składników antyoksydacyjnych oraz wartość odżywczą i oddziałuje niekorzystnie na skład fitochemiczny miąższu aloesowego. Dodatkowo przebadane próbki proszku aloesowego, wykazały bardzo niską zawartość acemannanu – polisacharydu Aloe Vera, który jest głównym wskaźnikiem jakości preparatów aloesowych.

Suplementy diety obejmują głównie koncentrat miąższu aloesowego do picia oraz napoje. Można również spotkać jogurty lub soki z dodatkiem aloesu. W normach europejskich preparaty z aloesem klasyfikowane są jako suplementy diety. Nie należy traktować tej rośliny jako lekarstwa na wszelkie dolegliwości. Aloes może jedynie wspierać leczenie danego schorzenia. Suplementy z miąższem aloesowym można znaleźć w aptekach, sklepach zielarskich oraz ze zdrową żywnością. Najczęściej są to soki aloesowe zawierające określony procent czystego miąższu. Mogą zawierać dodatki smakowe lub stabilizujące np. kwas cytrynowy. Inną grupą produktów są koncentraty miąższu zawierające 99 % czystego miąższu. Takie koncentraty można rozcieńczać wodą albo pić stężone. Im więcej jest miąższu aloesowego w produkcie tym posiada on wyższą jakość odżywczą. Niestety nie wszyscy producenci stosują GMP (Good Manufacture Practis – dobrą praktykę produkcyjną) i wiele specyfików zawiera surowiec mielony z całego liścia aloesu, przez co u konsumentów mogą wystąpić reakcje alergiczne i to odstrasza od stosowania aloesu jako suplementu diety. Aloes wykorzystany jest również jako dodatek do produktów spożywczych (np. jogurtów), gdzie przyczynia się do wzrostu wartości odżywczej danego produktu, podwyższa atrakcyjność sensoryczną oraz zwiększa bezpieczeństwo mikrobiologiczne wyrobu.

Miąższ aloesowy ma drogocenne właściwości zdrowotne
Dzięki filetowaniu oddzielany jest środek liścia aloesu – miąższ.

Napój aloesowy to rozcieńczony wodą miąższ, sok lub pulpa aloesowa. Napoje mogą zawierać sam aloes lub dodatek różnych substancji smakowych. Często napoje aloesowe łączone są ze smakiem owoców (na przykład wersja z granatem lub kiwi) lub herbatą zieloną. Warto zwrócić uwagę na skład produktu i zawartość aloesu. Najwyższej jakości produkt będzie zawierał jak najwyższy procent czystego miąższu aloesowego oraz dodatkowo na etykiecie będzie widniał certyfikat IASC – Międzynarodowej Rady Naukowej ds. Aloesu (IASC – International Aloe Science Council http://www.iasc.org/). Organizacja ta nadaje certyfikaty jakości konkretnym produktom jak i producentom. Certyfikat otrzymują te wyroby, które posiadają potwierdzone odpowiednimi testami laboratoryjnymi działanie zdrowotne aloesu oraz potwierdzoną zawartość miąższu aloesowego deklarowaną przez producenta. Dzięki temu konsument ma pewność, że produkt, który używa posiada wysoką jakość. Sok otrzymany z aloesu przeznaczony do stosowania doustnego nie może zawierać więcej niż 0,5 % aloiny w swoim składzie, która wykazuje właściwości przeczyszczające. Dlatego sprawdzeni producenci w swoich preparatach stosują czysty miąższ aloesowy otrzymany tylko z wnętrza liścia, skóra jest odseparowywana w procesie produkcyjnym. Jakość otrzymanego miąższu aloesu określana jest obecnością acemannanu – głównego polisacharydu tej rośliny. Produkt nie otrzymuje certyfikatu jakości, jeśli ten składnik w nim nie został wykryty. Organizacja opublikowała na swojej stronie listę producentów, którzy spełniają warunki certyfikacji, dzięki temu konsument może sprawdzić, czy stosowany przez niego produkt pochodzi z dobrego źródła.

Potwierdzone właściwości aloesu

Glukomannan zawarty w aloesie wspomaga procesy gojenia się ran poprzez reakcję z receptorami fibroblastów i stymulację ich namnażania. Dzięki obecności ligninom składniki aloesu wnikają w głąb skóry. Skutkiem czego następuje wzrost syntezy kolagenu zarówno po podaniu wewnętrznym Aloe Vera jak i leczeniu miejscowym. Miąższ aloesu nie tylko zwiększa ilość włókien kolagenu, ale również modyfikuje jego skład i pobudza proces sieciowania. Dochodzi do zwiększonej syntezy kwasu hialuronowego i elastyny przez co skóra jest odpowiednio nawilżona i posiada prawidłową elastyczność oraz odporność na urazy mechaniczne. Działanie odkażające umożliwia zastosowanie aloesu przy ranach pooperacyjnych. Roślina zawiera 6 związków wykazujących działanie antyseptyczne: lupeol, kwas salicylowy, kwas cynamonowy, fenole, siarkę i azot mocznikowy. Wszystkie hamują działanie grzybów, bakterii i wirusów. Aloes posiada również udokumentowane działanie ochronne skóry przed promieniowaniem UV. Składniki Aloe Vera mają działanie immunomodulacyjne. Alprogen przyczynia się do hamowania wydzielania czynników prozapalnych (histaminy i leukotrienów) z komórek tucznych układu odpornościowego. Acemannan – jeden z głównych przedstawicieli polisacharydów w aloesie pobudza wydzielanie interleukiny-1 – cytokiny o szerokim spektrum działania. Dochodzi również do aktywacji makrofagów, które biorą udział w produkcji tlenku azotu i cytokin. Składniki Aloe Vera hamują uwalnianie reaktywnych cząsteczek tlenu poprzez aktywację neutrofili. Działanie przeciwzapalne aloesu tłumaczone jest mechanizmem polegającym na hamowaniu aktywności enzymu cyklooksygenazy, która jest promotorem stanu zapalnego organizmu. Frakcje polisacharydów hamują również powstawanie połączeń benzopirenu z cząsteczką DNA. Dzięki temu proces inicjacji nowotworu jest zatrzymywany. Aloes jest uważany za potencjalny czynnik chemoprewencyjny raka. Doustne podawanie ekstraktu z Aloe arborescens u pacjentów z marskością wątroby spowodowało znaczne zmniejszenie ilości α-fetoproteiny –  markeru hepatokarcynogenezy. W badaniach na szczurach z wywołaną laboratoryjnie cukrzycą wykazano, że miąższ aloesowy obniżał w stopniu znaczącym poziom we krwi: glukozy, cholesterolu, triacylogliceroli, wolnych kwasów tłuszczowych oraz podwyższony poziom insuliny w osoczu. Po zastosowaniu miąższu niski poziom HDL wzrósł, a wysoki poziom LDL powrócił do normy. Inne możliwe zastosowania aloesu w medycynie to wspomaganie leczenia: łojotokowego zapalenia skóry, łuszczycy, opryszczki narządów płciowych, oparzeń skóry, cukrzycy (typ 2), wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, odleżyn, zapalenia błon śluzowych, popromiennego zapalenie skóry, trądziku, liszaju, odmrożeń, aftowego zapalenie jamy ustnej i zaparć. Miąższ Aloe Vera ma potwierdzoną zdolność leczenia wrzodów żołądka i zapobiegania ich rozwojowi zarówno u ludzi jak i zwierząt. Związane jest to z właściwościami pobudzającymi syntezę śluzu, zwiększeniem przepływu krwi śluzówkowej i zwiększenie zawartości fosfolipidów ochraniających powłokę śluzówki żołądka. Działanie antyoksydacyjne aloesu wynika z obecności licznych enzymów (np. dysmutazy ponadtlenkowej oraz peroksydazy glutationowej), składników mineralnych oraz witamin (E i C) które w sposób aktywny niwelują działanie wolnych rodników.

JAKI ALOES WYBRAĆ? MY POLECAMY:

Podsumowanie:

  1. Aloe Vera posiada wysoką wartość odżywczą ze względu na obecność szeregu witamin, związków mineralnych i aminokwasów egzogennych. Dzięki temu znajduje zastosowanie w wielu produktach wspomagających zdrowie począwszy od kosmetyków, preparatów dermatologicznych i skończywszy na suplementach diety.
  2. Aloes wykazuje działanie hipoglikemiczne, hipocholesterolemiczne, przeciwnowotworowe, immunomodulacyjne oraz antyutleniające.
  3. Suplementy diety na bazie aloesu to głównie preparaty do picia w formie napoi, soków lub czystego miąższu aloesowego.

Warto przeczytać:

  1. Ahlavat K., Processing, food applications and safety of aloe vera products: a review, Journal of Food Science and Technology, 2011, 48.
  2. Bozzi A. i wsp., Quality and authenticity of commercial aloe vera gel powders, Food Chemistry, 2007, 103, 1.
  3. Elbandy M. i wsp., Aloe vera Gel as a Functional Ingredient and Natural Preservative in Mango Nectar,World Journal of Dairy & Food Sciences, 2014, 9 (2).
  4. Grys A. i wsp., Rośliny zielarskie w leczeniu chorób skóry – bezpieczeństwo i zastosowanie, Postępy w Fitoterapii, 2011, 3.
  5. Hamman J., Composition and Applications of Aloe vera Leaf GelMolecules 2008, 13.
  6. Harlev E. i wsp., Anticancer Potential of Aloes: Antioxidant, Antiproliferative, and Immunostimulatory Attributes, Planta Medica, 2012, 78 (9).
  7. Jambor J. i wsp., Znaczenie aloesu w dermatologii i kosmetyce,  Postępy Fitoterapii 2002, 3-4.
  8. Khanam N. i wsp., A critical review on antioxidant and antimicrobial properties of aloe vera l., International Journal of  Pharmaceutical Science and Research, 2013, 4(9).
  9. Kukułowicz A. i wsp., Aloes – możliwość wykorzystania jako suplementu diety,Problemy Higieny i Toksykologii, 2010, 91.
  10. Kukułowicz A. i wsp., Wpływ parametrów pasteryzacji na jakość mikrobiologiczną miazgi aloesowej, Bromatologia i Chemia Toksykologiczna, 2009, 3.
  11. Mirandaa M. i wsp., Influence of temperature on the drying kinetics, physicochemical properties, and antioxidant capacity of Aloe Vera (Aloe BarbadensisMiller) gel,Journal of Food Engineering, 2009, 91, 2.
  12. Surjushe A., Aloe Vera: a short review, Indian Journal of Dermatology, 2008, 53 (4).
  13. The International Aloe Science Council, Certification Program Policies & Operational Procedures.

 

 

Potrzebujesz dopasować jadłospis do swoich potrzeb?

Na co dzień czujesz przemęczenie? Znudziły Ci się wszelkie posiłki? Nie lubisz gotować i nie mas na to czasu? Jeśli tak, to zapraszam do uczestnictwa w kursie: Twój zdrowy jadłospis.

 

Otrzymasz DUŻĄ dawkę wiedzy jak dopasować do siebie menu, aby lepiej się czuć, oszczędzić czas na gotowaniu oraz oczywiście jak wszystko ze sobą łączyć, aby było zdrowo i kolorowo.

Leave a Reply

Your email address will not be published.